25 Eylul 2002
iMKB Baskani Osman Birsen, 1997den bu yana yuruttugu gorev donemini tamamliyor. Birsen, bes yillik gorev donemini degerlendirirken, ‘‘1997den bu yana hep krizlerle karsilastik. once Rusya krizi, ardindan Marmara Depremi, sonra 2000, 2001 krizleri. Yine de bu donemde hacim ve teknoloji acisindan dunyanin onemli borsalarindan biri olduk’’ dedi.
iSTANBUL Menkul Kiymetler Borsasi (iMKB) Baskani Osman Birsen, borsa baskanligina, 1997 yilinda Guneydogu Asya krizi ile basladigini ve ondan sonra her yil, kisa surede atlatilamayacak turden buyuk bir krizle karsilasildigini belirtti. Birsen, ‘‘Sorunlu yasanilan bir donemi cok parlak verilerle atlatamazsiniz’’ aciklamasini yaptiktan sonra ‘‘Geride kalan bes yila soyle bir bakildiginda, onemli butun sorunlarin bir arada yasandigi gorulur. Ama iMKB bu donemlerden basariyla cikti. Evet, butun bu krizler surecinde borsa da yaralar aldi. Ancak, hem buyume surduruldu, hem de fonksiyon kaybedilmedi. Butun bu gelismeleri, maalesef her zaman iyi sartlarda, normal, baskalarinin yasadigi sartlarda gerceklestiremedik. Yasanilan krizleri engel olarak gormek lazim’’ dedi. Birsen, yine de iMKBnin dunya borsalari arasinda 18inci, gelismekte olan borsalar arasinda da besinci sirada yer aldigini belirtip, ‘‘Son belirsizlik ortaminin etkisiyle hacmimiz dustugunden, gelismekte olan borsalar siralamasindaki yerimizi Singapura kaptirdik. Ama saniyorum, yil sonuna kadar olan surede, yeniden toparlanip tekrar dordunculuge yukselecegiz’’ diye konustu. Ekim ayinda yeniden iMKB Baskanligi gorevine atanma ihtimali olan Osman Birsen, iMKB Baskanliginda gecirdigi 5 yili degerlendirdi. ASYA iLE BAsLADi Goreve geldikten kisa sure sonra Guneydogu Asya krizi ile karsi karsiya kalindigini ve ondan sonra her yil bir yeni kriz yasandigini hatirlatan Birsen, soyle konustu: ‘‘1997dekinden sonra 1998de Rusya krizi geldi. Bu kriz yapisi itibariyle bizi, 1997 Asya krizinden daha fazla etkiledi. 1999 yilinda secim ve hukumetle ilgili bir takim yapisal degisikliklerin olusturdugu siyasi gerginlikler yasandi. 99daki Marmara Depremini, buyume trendini ciddi bicimde etkileyen bir unsur olarak yasadik. 2000 ve 2001 yillarinda yasanan dalgalanmalar ve kriz ise butun kamuoyu tarafindan yakindan biliniyor. Bu yil, 2002de de suren ve uzerine siyasi sorunlarin eklendigi bir kriz olustu. Bunlara ragmen, son bes yilda yatirimci sayisi, 350 binden, 1 milyon 300 bine yukseldi. Ayrica iMKB teknolojik yatirimlarini surdurdu ve uluslararasi alanda lider ve saygin kurumlardan biri oldu.’’ Birsen, son yillarda dunya borsalarini ciddi boyutlarda etkileyen krizler yasandigini ve iMKBnin bu krizlerden de etkilendigini belirtti. Birsen, ‘‘Dunya borsalarini etkileyen krizlere ek bir de biz, hem agir hem de uzun sureli bir krize girdik. Buna ragmen, iMKB, gelismis veya gelismekte olan diger borsalardan daha kotu durumda degil. Ayrica iMKBnin tarihsel gelisimine bakildiginda, diger borsalardan cok daha hizli toparlanma ozelligi oldugunu goruyoruz’’ dedi. Birsen, borsanin gelecegi acisindan iyimser oldugu da belirtti. Birsen, ekonomideki gelismelerin siyasi gelismelerden ayri tutulamayacaginin bilindigini hatirlatarak, soyle konustu: ‘‘Siyasi istikrarin ekonomik istikrar acisindan ana unsur oldugunu biliyoruz. Siyasi acidan istikrarli, boyle bir donem yakalanir ve o istikrar, ekonomik istikarar da yansir ise enflasyonun kontrol altina alinmasi, yeni hedeflerden biri olan, dahasi, kacinilmaz olarak gerceklestirilmesi gereken reel faizin katlanilabilir boyutlara indirilmesi borsa icin yeterli olacaktir. Bizim piyasamizin hizli gelismesi ve kayiplarini da telafi etmesi acisindan hicbir engel yok. Bu bakimdan da oyle bir devreye dogru gittigimiz, hatta cok yaklastigimizi sahsen goruyorum. O bakimdan gelecek icin daha iyimser oldugumu ve bu iyimserlik icin ciddi nedenler oldugunu da ifade etmek istiyorum.’’ Gelismekte olanlarin en iyisi bizim borsa iMKBnin son bes yillik doneminde, islem yapisinda uc kati uzerinde kapasite artisinin saglandigina dikkat ceken Osman Birsen, gelismenin temelinde elektronik ortamdaki iyilesmenin yattigini belirterek soyle konustu: ‘‘Gecmiste, ‘Terminal sikintisi var denilen borsada, artik terminal fazlasi var diyebiliriz. Dunyanin en ileri teknolojisini kullanarak araci kurumlarla borsayi, elektronik ortamda konusur hale getirdik. su anda piyasanin yuzde 40i tamamen elektronik ortamda calisiyor. Araci kurumlar isterse bu oran artabilir. Bir yandan araci kurumlarin yararina olan bu sistem, digre taraftan kucuk yatirimcinin da lehine. Artik kucuk yatirimci da beklemeden emirlerini kisa surede yerine getirebiliyor. iT elemanlarimiz cok iyi calisti. Saniyorum, gelismekte olan borsalar arasinda en iyi elektronik donanima ve ekibe sahip borsayiz.’’ % 30 reel faize karsi ayakta kalmak mucize iMKB Baskani Osman Birsen, butun dunyada borsalarin en onemli rakiplerinden birinin reel faiz oldugunu belirtti. Birsen, Turkiyedeki yuzde 30 35 reel faiz uygulamasinin iMKByi tek basina etkilemeye yetecek unsur oldugunu belirtip, ‘‘Bu oranda reel faiz dunyanin hicbir yerinde yok. Bu oranda reel faizi ABDye tasisaniz, borsa kalmaz, ekonomide radikal degisimlere neden olur. Dunyada yarim veya ceyrek puanlik faiz oynamalari onemli ekonomik degisimlere neden olurken, burada iMKBnin son 4 5 yildaki reel faizlere karsi direnip ayakta kalabilmesi mucize’’ dedi. Kurumsal yatirimci yok, yuzde 80 eksigiz OSMAN Birsen, iMKBnin son bes yilda kendi dinamiklerinden kaynaklanmayan sorunlarla karsilastigini belirtti. Birsen, sorunlarin, sonuclari itibariyle hafifletildigini vurgulayip, ‘‘Bizim en buyuk eksikligimiz kurumsal yatirimci. Goreve geldigimiz andan itibaren bu eksikligin ortadan kaldirilmasi icin ne yapilmasi gerektigini anlattik’’ dedi. Birsen, bu yondeki calismalar sonucunda, bireysel emeklilik ile ilgili calismalarin bir noktaya geldigini ancak bunun cok yavas oldugunu ifade etti. Birsen, bu konuda soyle konustu: ‘‘Bireysel emeklilik ile ilgili bir duzenleme yapildi ama maalesef bekledigimiz hizda, gucte ve destekleyici yonde olamadi. Bunun diger ulkelerdeki ornekleri daha hizli, daha destekleyici yonde ve kaynak birikimine de daha hizli imkan verdi. Bizde ise yaklasik dort yillik calisma sonucunda, henuz kaynak olusturur duruma gelinmis degil’’ Birsen, gelismis borsalarda bu tur fonlarin piyasadan aldigi payin yuzde 70 80lere ulastigini hatirlatti ve ‘‘Bu demektir ki, bizim piyasamiz, bu fonlardan yoksun oldugu icin yuzde 80 eksik kaynakla calisiyor. Bu bakimdan onumuzdeki bes yil icinde boyle bir kaynagi sahiden olusturursak, borsaya yonelik elestirilerin cok buyuk bolumu ortadan kalkacaktir. Bunu bir otomatik cozum uretecek yapi olarak goruyorum’’ dedi.
