26 Eylul 2002
Koc Holding Yonetim Kurulu Baskani Rahmi Koc, dun TuSiADa ‘muze dersi’ verdi ve Turkiyede muzeciligin zorlugundan yakindi. Koc, ‘‘Bazi vatandaslar var, ‘kisin ustu acik otomobilimi muzede sergileyin, yazin ben kullanayim diyor, boyle acikgozlerler de var’’ dedi.
Turk Sanayicileri ve isadamlari Dernegi (TuSiAD) Yuksek istisare Konseyi (YiK) Toplantisi’na ev sahipligi yapan Koc Holding Yonetim Kurulu Baskani Rahmi Koc, isadamlarina ‘‘Zengin olmak istiyorsaniz muze kurmayin’’ tavsiyesinde bulunurken, muze kurmanin ve isletmenin zorluklarini anlatti. YiK toplantisinin ardindan verilen yemekte konusan TuSiAD YiK Onursal Baskanlarindan Rahmi Koc, en cok ‘‘Neden muze kurdunuz, muzede kac eser sergiliyorsunuz, bu eserleri nasil temin ediyorsunuz’’ sorusunun yani sira ‘‘Muzede sosyal faaliyetler gerceklestirecegiz tenzilat yapar misiniz’’ sorusuyla karsilastigini soyledi. Anlattigi ilginc muze anilariyla dinleyicilerini gulduren Koc, eski eserlere merakinin olusmasinda cocukluk donemlerinde babasinin yurtdisi gezilerden kendisine armagan olarak getirdigi oyuncak trenlerin etkisinin oldugunu dile getirdi. Koc, muze fikrinin ise Henry Ford Muzesini gormesinden sonra olustugunu soyledi. TuRKLER PARLATiYOR Bit pazarlarindan, Fransa ve ingiteredeki kucuk mezatlardan, daha sonra muzayedelerden eser topladiklarini anlatan Koc, muzecilik seruveninde basindan gecen bazi olaylari soyle aktardi: Restorasyon disarda cok pahali, biz de iscilik ucuz oldugu icin Turkiyede restore ettirelim dedik. Tabii Turkler ‘restore et’ dedigin zaman cayir cayir parlatiyor, temizliyor butun seyini aliyor. Onun icin ingilizleri cagirdik. ingilizler bizimkilire yavas yavas ogretti. iciNE GiRiYORLAR Teshir icin de bir bir ingiliz getirdik, o ogretti. Bir kisim eserler camekanda, bir kismi da acikta sergileniyor. Bilhassa camekanlarin disindakileri ziyaretciler elliyor, itiyor, buyukse icine giriyorlar, sigara iciyorlar, cocuklar Sultan Vagonunun kadifeleri uzerinde zipliyor o bakimdan biraz biraz tahribat oluyor. Bilhassa senede bir gun Muzeler Gununde buraya giris bedava oluyor, o zaman bu tehlikeler artiyor. Muzede 5 bin 746 eser sergileniyor, teshir sirasi bekleyenlerle toplam 7 bin eseri buluyor. Sagolsun vatandaslar da gonderiyor, bedava oldugu surece aliriz. Ama bazi vatandaslar var ki ‘‘Kisin otomobilimi sergileyin, yazin da ben bineyim’’ diyor. Boyle acikgozler var. Disarida restorasyon isleri fevkalade pahali, bizde daha ucuz. Brosur bastirdik disari yolladik. Ama hic talep gelmedi sorduk, dediler ki ‘‘Sizde Eski Eserler Kanunu var, bir kere gonderdik mi bir daha donmez.’’ Muzeye 2000 yilinda 18 bin, 2001 yilinda 55 bin ziyaretci geldi. Bu yil tahminen 130 bin kisiyi gececek. Bunun dunrya standarti 100 bin adetmis. Bizim ziyaretcilerin cogu cocuk, bunlardan da ‘‘ucret almayin’’ talebi geliyor. Bazi ogretmenler ariyor ‘‘cocuklara muzeye getirecegiz ama arabamiz yok’’, araba yollayip buraya getirtiyoruz, cocuk bunlar karinlari acikiyor yemek veriyoruz. Rahmi Bey, neden muzeyi anlatti? MuZESiNiN kapilarini isadamlarina acan Rahmi Koc, baslangicta bir konusma yapma fikrine sicak bakmadigini da anlatti. TuSiAD Baskani Tuncay ozilhanin kendisini arayarak konusma yapmasini istedigini soyleyen Koc, nasil kabul ettigigini soyle aktardi: ‘‘Ben ekonomi, siyaset konusmam, kafi derecede konusmaci var zaten dedim. Baskan ‘biz kafi derecede ekonomiyle, siyasetle ilgili konusuruz, sen muzeni anlat deyince kabul ettim.’’ Denizalti icin deniz isgal parasi odedik MuZELERiN para kazanmadigini belirten Rahmi Koc, bu konuda su ornekleri verdi: ‘‘Kapilarda kesilen biletler sadece aydinlatma ya da bir guvenlik gorevlisinin yillik maasini karsilar. Devletten 1 kurus yardim almis degiliz, ‘‘Suyu, elektrigi ucuzlatin’’ dedik, dediler ki ‘‘Siz kamu hizmeti yapmiyorsunuz.’’ Yardim almadigimiz gibi sergiledigimiz denizalti icin bir de isgaliye parasi odedik, denizi isgal etmekten. Es, dost yardim ediyor tesekkur ederiz. Gelir elde etmek icin baska faaliyetlere basladik burayi dugun, konser ve toplantilar icin kiraya veriyoruz. Ama bu gelirler acigimizi kapatmaya yetmiyor.’’ Tekel bir yil sonra bizden faiz istedi RAHMi Koc, kendi adini tasiyan sanayi muzesinin yerini Tekelden aldiklarini belirterek, sunlari soyledi: ‘‘94te bu muzeyi actik. ihaleye girdik yerini Tekelden aldik, parasini da vadeli odedik. Bir sene sonra bir mufettis geldi ‘‘Bunu size vadeli vermisler, su faiz farkini da oder misiniz’’ dedi, onu da odedik.’’